Zdarzyło się dziś…1 sierpnia 1944 r.

1 sierpnia 1944 r. o godzinie 17.00 wybuchło Powstanie Warszawskie. Wzięło w nim udział co najmniej 213 adwokatów i aplikantów adwokackich. Większość z nich zginęła. Wśród uczestników Powstania znaleźli się m.in. adwokaci: Władysław Siła-Nowicki, Witold Bayer, Maria Budzanowska, Wiesław Chrzanowski, Helena Wiewiórska, Tadeusz de Virion, Stefan Korboński, Anna Sobocińska-Lorenc, Zdzisław Krzemiński.

Niezwykły jest życiorys adw. Jadwigi Rutkowskiej, który w tym dniu chcemy Państwu przypomnieć.

Adw. Jadwiga Rutkowska, ps. Katarzyna, z domu Kunstetter urodziła się 30 października 1910 r. Ukończyła gimnazjum humanistyczne Janiny Tymińskiej w Warszawie, a w 1935 roku Wydział Prawa Uniwersytetu Józefa Piłsudskiego w Warszawie. W 1937 roku rozpoczęła aplikację adwokacką u wybitnego adwokata Stanisława Kijeńskiego, który zginął we wrześniu 1939 r. Została wówczas aplikantką adw. Gustawa Zabłockiego, a po jego śmierci, do lipca 1944 roku aplikowała u adw. Henryka Zabłockiego.

W lutym 1939 roku wyszła za mąż za Jerzego Rutkowskiego, działacza politycznego i dziennikarza. Po wybuchu wojny wraz z mężem zaangażowała się w działalność konspiracyjną. Ona znana pod pseudonimem „Katarzyna”, on - szef Tajnych Wojskowych Zakładów Wydawniczych - używał pseudonimów „Michał” i „Kmita”. Pracowała w Armii Krajowej w komórce więziennictwa, która zarówno interesowała się osadzonymi członkami ruchu oporu jak i utrzymywaniem konspiracyjnych kontaktów dla pozyskiwania informacji o śledztwach prowadzonych przez gestapo. 5 grudnia 1940 roku została aresztowana i osadzona na Pawiaku. Z zachowanych przekazów wynika, że podtrzymywała na duchu współwięźniarki, zachowując jednocześnie godną postawę podczas śledztwa prowadzonego przez gestapo. Współwięźniarką mec. Rutkowskiej była m.in. Natalia Gałczyńska – żona Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego. Nierozpoznana w swej działalności została zwolniona 2 września 1941 r.

Po zwolnieniu podjęła pracę w Towarzystwie „Ratujmy Niemowlęta”. Jednocześnie kontynuowała naukę w ramach tajnego szkolenia aplikantów zorganizowanego przez tajną Warszawską Radę Adwokacką.

Przed wybuchem Powstania Warszawskiego brała udział w rozpoznaniu terenu i przygotowaniu powstańczej Kwatery Głównej Szefostwa Tajnych Wojskowych Zakładów Wydawniczych. Podczas Powstania ochotniczo „zmobilizowana” pełniła obowiązki pracownika sekretariatu i łącznika szefostwa WZW, których liczne placówki wydawały pisma codzienne, w szczytowym okresie w nakładzie kilkudziesięciu tysięcy egzemplarzy, nie licząc ulotek, plakatów, numerów specjalnych, znaczków itp. do obowiązków Jadwigi Rutkowskiej należała nie tylko działalność w zakresie koordynacji funkcjonowania 10 drukarni rozrzuconych na terenie Warszawa – Śródmieście – Północ, ale i ustalanie miejsc pracy fotoreporterów i filmowców. Przyczyniła się w istotny sposób do powstania znanej nam dziś dokumentacji fotograficznej i filmowej z czasów Powstania.

Od października 1944 do kwietnia 1945 r. przebywała w Poroninie w Zakładzie dla wysiedlonych starców i chorych, gdzie była administratorem.

Od maja 1945 do stycznia 1948 r. pracowała w Polskim Czerwonym Krzyżu. Najpierw jako referent, a potem szefowa Wydziału Ogólnego i Organizacyjnego Zarządu Głównego PCK w Gdańsku.

12 maja 1948 r. złożyła w ORA w Warszawie wniosek o wpis na listę aplikantów adwokackich pod patronatem adw. Władysława Winawera. Praktykę adwokacką rozpoczęła w 1950 roku wykonując zawód w Zespole Adwokackim nr 9 w Warszawie początkowo na ul. Próżnej 12, a od 1955 roku przy ul. Wilczej 9a. W swojej praktyce zawodowej poświęciła się głównie sprawom rodzinnym, ale występowała też w sprawach karnych, broniła m.in. w głośnym procesie wytoczonym Melchiorowi Wańkowiczowi.

Pod koniec lat sześćdziesiątych została wybrana Wiceprezesem Komisji Dyscyplinarnej, a od 1979 do 1982 r. była członkiem tej Komisji.

Od 1979 roku adwokat Jadwiga Rutkowska weszła w skład Komisji Naczelnej Rady Adwokackiej ds. Doskonalenia Zawodowego i Szkolenia Aplikantów.

W 1984 roku została Dyrektorem Ośrodka Badawczego Adwokatury, którą to funkcję pełniła do 1987 roku. To w dużej mierze dzięki niej zostało przygotowane i ukazało się w „Palestrze” obszerne opracowanie poświęcone udziałowi adwokatów w walce z hitlerowskim okupantem. W 1987 r. zorganizowała sesję naukową pt. „Adwokatura Polska w służbie nauki prawa”.

W środowisku adwokackim ceniona za swoją wielka wiedzę prawniczą, sumienność, odwagę, ale też uczciwość i dobroć. Anna Sułek, b. pracownik Ośrodka Badawczego Adwokatury, tak wspominała pracę z adw. Rutkowską: „Przy olbrzymim stole w OBA dyskusje toczyli profesorowie (…) I tak zetknęłam się z „Katarzyną”, ta z wojennej pracy w kawiarni i Pawiaka również. Wolna Polska, choć w dyskusjach i sporach, była dla mnie wtedy właśnie w Alejach Ujazdowskich. Tam, dzięki Pani Mecenas, spotykali się ci, których teksty redagowałam i ci, których zapraszała Pani Mecenas. Adam Bień, Witold Bayer z prof. Andrzejem Stelmachowskim, profesor Aleksander Gieysztor i mecenas Kazimierz Ostrowski, Bogdan Drozdowski, Wiesław Chrzanowski, Wojciech Krajewski, Stanisław Śniechórski i wielu innych. Dyskusja, która kiedyś przeciągnęła się mocno w noc, gdy Władysław Bartoszewski spierał się o wojenna rzeczywistość, którą widział i wspominał inaczej niż Jerzy Rutkowski, mecenas Ostrowski i Wacław Szyszkowski, zarówno dla Stanisława Mikke i dla mnie, była wówczas odkryciem i wstrząsem, że można się tak twórczo spierać, wspominać na wesoło sprawy, znane nam jako doniosłe. OBA stał się miejscem, gdzie przy kawie, i o zgrozo, papierosach, namiętnie kopconych przez Panią Mecenas, spotykali się wszyscy – aplikanci, adwokaci pisarze, adwokaci malarze i ci z Hożej, sąsiedzi z rozlicznymi prawnymi wątpliwościami”         

Adw. Rutkowska zmarła 10 sierpnia 1994 roku po długiej chorobie. Pochowana jest na warszawskich Powązkach.

Share on FacebookShare on TwitterShare on LinkedInSend Email

Polecane strony

Naczelna Rada Adwokacka
Centrum Mediacji
Internetowe Doskonalenie Adwokatury
Krajowy rejestr Adwokatów i Aplikantów Adwokackich
Pismo Adwokatury Polskiej
Wyższy Sąd Dscyplinarny
Mobilny Adwokat
Newsletter Adwokatury
http://e-magazynadwokat.pl/
https://www.mlodapalestra.pl/
Muzeum Adwokatury